อุปกรณ์ทันตกรรม มีอะไรบ้าง ?

โปรแกรมคลินิกทันตกรรมอยากชวนทุกคนมาดูกันว่าอุปกรณ์ทันตกรรม มีอะไรบ้าง และแต่ละหมวดมีหน้าที่ทำอะไร เวลาที่เข้าคลินิกทำฟันไป จะได้ไม่ต้องสงสัยว่าที่หมอฟันหยิบมาทำอะไรกับช่องปากของเรา ต้องบอกว่าแต่ละเครื่องมือมีรายละเอียดการใช้งานที่ไม่เหมือนกันด้วย เพราะงั้นรู้ไว้ไม่เสียหายค่ะ

หมวดที่ 1 : ชุดเครื่องมือตรวจพื้นฐาน (Basic Diagnostic Set) เครื่องมือที่ทันตแพทย์ต้องใช้กับคนไข้แทบทุกเคสเพื่อประเมินสุขภาพช่องปาก

1. กระจกส่องปาก (Mouth Mirror) : ใช้ส่องดูในบริเวณที่มองเห็นได้ยาก เพิ่มความสว่างโดยการสะท้อนแสงไฟเข้าสู่ซอกฟัน และใช้สำหรับกันแก้มหรือลิ้นออกจากบริเวณที่หมอกำลังทำงาน

2. เครื่องมือตรวจฟัน (Dental Explorer / Sickle Probe) : มีลักษณะปลายแหลม ใช้สำหรับเขี่ยดูรอยผุบนผิวฟัน ตรวจสอบความแข็งแรงของเคลือบฟัน หรือเช็กขอบวัสดุอุดฟันว่ายังแนบสนิทดีหรือไม่

3. ปากคีบ (College Pliers) : ใช้คีบวัสดุเล็กๆ เช่น สำลี ยา หรือวัสดุอุดฟันเข้าและออกจากช่องปาก เพื่อความสะอาดแม่นยำ

4. โพรบวัดร่องเหงือก (Periodontal Probe) : มีขีดบอกระยะเป็นมิลลิเมตร ใช้สำหรับวัดความลึกของร่องเหงือกเพื่อประเมินว่าเป็นโรคเหงือกอักเสบหรือรำมะนาด (โรคปริทันต์) หรือไม่

หมวดที่ 2 : เครื่องมือกำจัดเนื้อฟันและขัดฟัน (Handpieces & Burs) เครื่องมือที่ใช้ "กรอฟัน" ซึ่งเป็นหัวใจหลักของการทำฟัน

1. หัวกรอความเร็วสูง (High-speed Handpiece) : ใช้กรอเนื้อฟันที่แข็งมาก เช่น เคลือบฟัน เพื่อกำจัดฟันผุหรือเตรียมฟันสำหรับครอบฟัน มีเสียงแหลมและต้องมีน้ำพ่นหล่อเย็นตลอดเวลาเพื่อลดความร้อน

2. หัวกรอความเร็วต่ำ (Slow-speed Handpiece) : ใช้สำหรับกำจัดเนื้อฟันที่ผุนิ่มๆ ขัดตกแต่งวัสดุอุดฟัน หรือขัดฟันทำความสะอาด

3. หัวกรอชนิดต่างๆ (Dental Burs) : มีหลายรูปทรง (หัวกลม, หัวยาว) และหลายความหยาบ (หัวเพชร, หัวคาร์ไบด์) ทำหน้าที่เป็นใบมีดหรือตัวขัดที่ใส่เข้ากับหัวกรอ

หมวดที่ 3 : เครื่องมือสำหรับการอุดฟัน (Restorative Instruments) ใช้เมื่อต้องเติมเต็มช่องว่างที่เกิดจากการกรอฟันผุ

1. เครื่องมือใส่และตักวัสดุ (Plastic Instrument / Amalgam Carrier) : ใช้ตักวัสดุอุดฟันที่ยังไม่แข็งตัวใส่เข้าไปในช่องว่างที่กรอไว้

2. เครื่องมือกดและแต่งวัสดุ (Condenser & Carver) : ใช้กดวัสดุอุดฟันให้แน่นและแกะสลักรูปร่างให้เหมือนซี่ฟันธรรมชาติมากที่สุด

3. เครื่องฉายแสง (Curing Light) : ปล่อยแสงสีฟ้า (Blue LED) เพื่อกระตุ้นให้วัสดุอุดฟันสีเหมือนฟัน (Composite Resin) แข็งตัวภายในเวลาไม่กี่วินาที

4. แผ่นยางกั้นน้ำลาย (Rubber Dam) : แผ่นยางที่ขึงไว้เฉพาะฟันซี่ที่จะทำ เพื่อป้องกันความชื้นจากน้ำลายและลมหายใจ ช่วยให้วัสดุอุดฟันติดแน่นที่สุด

หมวดที่ 4 : เครื่องมือขูดหินปูนและงานเหงือก (Scaling & Periodontal Tools)

1. เครื่องขูดหินปูนไฟฟ้า (Ultrasonic Scaler) : ใช้แรงสั่นสะเทือนความถี่สูงกะเทาะคราบหินปูนให้หลุดออกอย่างรวดเร็ว พร้อมพ่นน้ำลดความร้อน

2. เครื่องมือขูดหินปูนด้วยมือ (Hand Scaler / Curette) : ใช้ขูดเก็บรายละเอียดในซอกฟันหรือใต้เหงือกที่เครื่องไฟฟ้าเข้าไม่ถึง

หมวดที่ 5 : เครื่องมือถอนฟันและศัลยกรรม (Extraction & Surgery)

1. คีมถอนฟัน (Dental Forceps) : มีหลายรูปทรงตามลักษณะของฟันแต่ละซี่ (ฟันบน-ฟันล่าง) ใช้สำหรับจับและดึงฟันออกจากเบ้าฟัน

2. เครื่องมือแซะฟัน (Elevators) : ใช้แซะระหว่างรากฟันกับกระดูกเพื่อให้ฟันหลวมก่อนจะใช้คีมดึงออก

3. เครื่องมือผ่าเหงือกและเย็บแผล (Scalpel & Sutures) : ใช้สำหรับเคสผ่าฟันคุดหรือผ่าตัดเหงือก

หมวดที่ 6 : ระบบสนับสนุนและเทคโนโลยี (Support & Technology)

1. หัวดูดน้ำลายและละอองฝอย (Saliva Ejector & HVE) : ดูดน้ำลาย น้ำ และเศษวัสดุขณะทำงาน เพื่อให้คนไข้ไม่สำลักและบริเวณที่ทำฟันแห้งสะอาด

2. เครื่องเอกซเรย์ดิจิทัล (Digital X-ray) : ดูโครงสร้างรากฟัน กระดูก และฟันผุที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า

3. เครื่องสแกนฟัน 3 มิติ (Intraoral Scanner) : ใช้กล้องถ่ายภาพฟันเพื่อสร้างโมเดลจำลองในคอมพิวเตอร์ แทนการพิมพ์ปากด้วยวัสดุเหนียว ๆ แบบสมัยก่อน

การทำความรู้จักกับอุปกรณ์ทันตกรรมแต่ละชิ้น ช่วยให้เราเห็นว่าเบื้องหลังรอยยิ้มที่มั่นใจคือการทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบของเครื่องมือที่แม่นยำและเทคโนโลยีที่ทันสมัย สุดท้ายการเข้าใจหน้าที่ของอุปกรณ์ต่าง ๆ จะช่วยลดความประหม่าและความกังวลเวลาที่ทุกคคนต้องนั่งอยู่บนเก้าอี้ทำฟัน เพราะเครื่องมือทุกชิ้นถูกสร้างมาเพื่อช่วยรักษาและปกป้องสุขภาพช่องปากของคุณให้แข็งแรงในระยะยาว ดังนั้นอย่าให้ "เสียง" หรือ "รูปลักษณ์" ของเครื่องมือมาทำให้คุณกลัวที่จะดูแลรอยยิ้มของตัวเองค่ะ นอกจากนี้ระบบที่ดีควรมีโปรแกรมคลินิกทันตกรรมเข้ามาช่วยดูแลหลังบ้านเราจะได้แล้วทุกคนจะมีความสุขกับการบริหารเลยล่ะค่ะ